21 Ekim 2014 Salı
İş`te Sağlık
Kurban Bayramı`nın sağlık, çevre ve ekonomik açıdan etkileri, alınması gereken önlemler
Kurban, insan ve hayvan sağlığı, refahı, çevre sağlığı, ekonomik, sosyal, ibadet ve psikolojik etkileşim boyutları olan bir olgudur.

Kurban hizmetlerinde kurbanlık hayvanların nakliyesi, satışı ve satış yerlerinin hijyenik koşulları, kesim aşaması, kesim sonrası etlerin muhafazası ve değerlendirilmesi gibi her aşamada halk sağlığının korunması ön planda olmalıdır. Tüm bu aşamalarda Veteriner Hekimlerin önemli görevleri olduğu unutulmamalıdır.

2008 yılı TUİK istatistikleri incelendiğinde yıl içerisinde veteriner hekim kontrolü ve denetiminde, resmi kesim yerlerinde yaklaşık 482 bin ton kırmızı et üretildiği görülmektedir. Kurban bayramında yapılan kesim miktarları ile ilgili kesin veriler olmamakla beraber yıllık olarak 160.000 tonlara vardığı kabul edilmektedir Bu rakam kurban bayramındaki kesimin yıllık üretimin yaklaşık %.30’una denk geldiğini göstermektedir. Ancak bu rakama ek olarak çok sayıda hayvan gayri resmi yollarla ve denetimsiz olarak kesilmektedir.
 
 Hayvan kesimi olgusunun halk sağlığı, hayvan refahı ve ekonomi gibi birçok konu üzerine önemli etkisinin olduğu bir gerçektir.

Son yıllarda önemli gündem konularının başında hayvanlardan insanlara bulaşan birçok hastalıkla ilgili endişe gelmektedir. Bu bağlamda Tüberküloz, Brusella, Kuduz, Deli dana, Kuş gribi, Şarbon gibi çok önemli sağlık tehditleri vardır. Gelişmiş ülkeler de dâhil tüm dünyada hayvan kaynaklı hastalıklarla mücadele önemli çalışma alanlarından birini oluşturmaktadır. Bu gerçekten hareketle kurban bayramında artan yoğun hayvan hareketleri ve kesim faaliyeti sözü geçen bu risklerin ortaya çıkma olasılığını önemli derecede arttırmaktadır.

Hayvan kesimi ve muayenesi halk sağlığı açısından çok önemli bir konudur.  Hayvan kökenli birçok hastalığın teşhisi ancak bu konuda yetkin Veteriner Hekimler tarafından yapılacak etkin bir muayene ile yapılabilir. Buna ek olarak hayvan yetiştiriciliğinde yasak olan anabolizan gibi maddelerin kullanılması  ve bekleme süresine riayet edilmeden antibiyotik  uygulanması ile üretilen etler insan sağlığı açısından önemli risk taşımaktadır. 

Sağlıklı bir hayvanın dahi uygun olmayan şartlarda hijyen kurallarına uyulmadan yapılan kesimi ile halk sağlığı açısından önemli tehlikelere neden olmak mümkündür. Bu nedenle kesim işlemi mutlaka bu iş için özel olarak tasarlanmış ve hijyen, alt yapı ve gereksinimlerinin tam olarak mevcut bulunduğu alanlarda, bu konuda tecrübeli kişilerce yapılması gerekli bir faaliyettir. Ek olarak kesim sonrası etkin olarak uzaklaştırılamayan hayvan artıkları çevre açısından önemli bir tehlike oluşturmaktadır.

Et çok hassas bir gıda maddesidir. Uygun olmayan muamelesi sonucu insan sağlığı için önemli bir tehdit haline gelebilir. Dünyada uygun olmayan şekilde işlenen ve depolanan etlere bağlı olarak meydana gelmiş birçok salgın mevcuttur. Salmonella, Listeria, E.coli O157 gibi birçok tehlikeli mikroorganizmanın kaynağını hijyen şartları yetersiz et ve ürünleri oluşturmaktadır.  Kurban bayramı sırasında evlere giren yüksek miktardaki et uygun olmayan depolama ve işleme faaliyetlerine maruz kalmaktadır.
Yukarıda sayılmış olan sağlık endişelerinin yanında olayın oldukça önemli bir ekonomik boyutu vardır. Yanlış hayvancılık politikaları ve artan talep karşılığında hayvan fiyatlarında yapay bir artış olmakta ve beklenen talebi karşılamak uğruna henüz kesim yaşına gelmemiş genç, gebe veya damızlık hayvanların satışı ile ülke ekonomisi önemli bir zarara uğramaktadır. Bu zarar uygun olmayan kesim ve kesim sonrası faaliyetler sonucu hayvansal yan ürünlerde kayıplarla artmaktadır. Deri gibi çok değerli olan hayvan kısımları uygun yöntemlerle değerlendirilmediğinden 200-250 milyon TL’yi bulan kayıplar ortaya çıkmakta, bu değerli ürünler çevreyi kirleten birer unsura dönüşmektedir. Bu kayıplara etlerin uygun şekilde işlenip depolanamamasına bağlı olarak ürünlerde meydana gelen kayıplarda eklendiğinde olayın ekonomik kayıp boyutu önemli bir hal almaktadır.
 
Hemen her kurban bayramı bilinçsiz kurban kesimi nedeniyle ortaya çıkan travmatik manzaralara tanık olmaktayız. Kurban bayramında artan yoğun talep doğrultusunda hayvanlar kabul edilemez koşullar altında taşınmakta, satışa kadar bekletilmekte ve kesim anına kadar kötü muamelelere maruz kalmaktadır. Birçok ülkede hayvan kesimini acısız yöntemlerle gerçekleştirilmek için etkin uygulamalar yürütülmekte ve hayvanlar kesim öncesi şuursuz hale getirilmektedir. Bu uygulamalar sırasında hayvanlar sanıldığı gibi öldürülmez sadece ağrı duygusunun ortadan kaldırılması amacıyla baygın hale getirilirler. Zaten öldükten sonra kesilen bir hayvanın etinin yenmesi de bilimsel olarak uygun değildir. Ülkemizde yerine getirilmeyen bu acısız kesim uygulamasına kurban bayramında tecrübesiz kişilerce yapılan kesim hataları da eklendiğinde kabul edilmesi zor fotoğraf kareleri gazetelere yansımaktadır.  

Kurban konusunda atılacak ilk adım hayvan satış yerleri ile ilgili olmalıdır. Hayvan satış yerleri uygun yerleşim alanlarında oluşturulmalı ve buralarda hayvanların ve insanların barınması sağlanmalıdır. Bu alanlarda oluşacak atıkların çevre kirlenmesine engel olmak atık yönetimine yönelik tüm tedbirler alınmalıdır.  Hayvan pazarlarına giren tüm hayvanlarda menşe şahadetnamesi ve yurt içi Veteriner Sağlık Raporu aranmalıdır. Hayvanların taşınmasında kullanılan tüm araçlar hayvanlar yüklenmeden önce ve sonra etkin bir şekilde temizlenip dezenfekte edilmeli ve yine hayvanların kabulünden evvel araç dezenfeksiyon belgeleri temin edilmelidir. Hayvan pazarlarındaki bu giriş kontrolleri ve ortaya çıkacak diğer acil problemlerin giderilmesi için bu alanlarda Veteriner Hekimlere görev ve yetki verilmelidir

Kaçak kesimlerin kontrol altına alınması için tüm tedbirler titizlikle uygulanmalıdır. Bu nedenle tüm bölgelerdeki ihtiyaç göz önüne alınarak geçici yada kalıcı kesim tesisleri oluşturulmalı, bu tesislerde gerekli asgari hijyen şartlarını sağlayacak, alt yapı, ekipman ve sarf sağlanmalıdır. Bu alt yapı temiz ve yeterli miktarda su kaynağının ve tesisatını da kapsamalıdır. Kesim işlemi mutlaka konuda tecrübeli kişilerce yapılmalı bu yolla kesim hatasına bağlı sağlık problemleri ve hayvan refahına karşı uygulamaların önüne geçilmelidir. Kesim işlemleri kesim öncesi ve sonrası hayvanların Veteriner Hekimler tarafından kontrolleri sağlanmalıdır.  Tüm bölgelerde gerekli durumlarda başvurulacak laboratuarlar görevlendirilmelidir.

Kesim sırasında ortaya çıkabilecek atıkların etkin bir şekilde uzaklaştırılması için önlemler alınmalıdır. Kesimde ortaya çıkan yan ürünler için yapılacaklar tanımlanmalı ve gerekli noktalarda bu uygulamaları gerçekleştirecek yapılanma sağlanmalıdır. Bu noktada deri özellikle öneme sahiptir. Uygun şekilde saklanmadığı veya değerlendirilemediği için ortaya çıkan deriye bağlı ekonomik kayıplar önemli miktarlara ulaşmaktadır. Bu nedenle derilerin toplanması, işlenmek üzere uzaklaştırılıncaya kadar saklanması ve değerlendirilmesi için gerekli tüm tedbirler alınmalıdır Bu uygulamalar içinde kesim noktalarına iyi yüzücüler bulunmasına, elde edilen derinin işlenip saklanması için alt yapı ve depolama koşullarına gereksinim vardır. 

Kesim sonrası elde edilen etlerin, hemen tüketilmesi ya da dondurulması uygun olmadığından bu işlemlerden evvel ambalajsız olarak olgunlaştırılmaları gerekir. Bu amaçla etler kesim sıcaklığından oda sıcaklığına (yaklaşık 15oC) düşene kadar bekletilmeli ondan sonra soğutmaya alınmalıdır.  Bu işlem yapılmayan etler hemen poşetlenip depolanmaya alındığında tam olarak olgunlaşmadıkları için tüketim kaliteleri düşük olur. Ek olarak sıcakken poşetlenen bu etler etkin soğuyamadığı ve poşet çerinde yoğun nem birikmesi oluştuğu için çabuk bozulma gibi sorunlar ortaya çıkar.
Ekonomi, sağlık ve çevre riski açısından çok önemli bir potansiyeli olan Kurban konusunda çalışmalar yapan ilgili Bakanlıklar ve Belediyeler ile; Diyanet İşleri, Kızılay, Türk Hava Kurumu, ilgili Vakıflar gibi kuruluşlar Veteriner Hekimlerin resmi ve mesleki kuruluşları ile işbirliği koordinasyonu sağlanmalı, Veteriner Hekim Odalarına yeterli maddi destek verilmelidir.

Veteriner Hekimlerin yetkin bir şekilde görev yapabileceği yasal ve yapısal düzenlemeler yapılmalı, Bakanlık ve Belediyelerde bu ve benzeri hizmetler için Veteriner Hekim norm kadroları yeterli sayıya getirilmelidir.

Kurban Hizmetlerinde görev alan kişiler, Kurban Organizasyon sorumluları, kesiciler ve diğer görevliler, Veteriner Fakülteleri ve Odalarının desteği ile Tarım ve Sağlık Bakanlığı veya Yerel yönetimler tarafından eğitime tabi tutulmalıdır. Bu yönde İlgili mevzuatta gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.

Son yıllarda nüfus yoğunluğu ve hızlı şehirleşme nedeniyle özellikle büyükşehirlerde uygun satış ve kesim yerleri azalmaktadır. Resmi ve sivil kuruluşlar şehir merkezinin dışında teknik ve hijyenik altyapıya sahip satış ve kesim yerinin beraber olduğu kalıcı tesisler oluşturmalıdır.

Her yıl kısa zaman diliminde yaşanan bu olgu için yatırım gereksiz veya basit görülmemelidir. Tesisler için yapılacak yatırım masrafının bir veya iki kurbanda kaybolan ekonomik kayıplarla amorti edilebileceğini unutmamalıyız. Bu durumda toplum sağlığına maddi olarak ölçülemez değerde katkı sağlanacaktır.

Sonuç olarak insan sağlığı, hayvan refahı, çevre sağlığı ve ekonomik açıdan son derece önem taşıyan kurban hizmetlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için gerek resmi otoritelere, gerekse tüketicilere büyük sorumluluk düşmektedir. Bu uygulamalar titizlikle yürütülmeli, tüketicinin konu ile ilgili bilgilenmesi sağlanmalıdır. Bizler sağlık alanında çalışan meslekler ve sivil toplum kuruluşları olarak bu konudaki tüm olumsuzluklara rağmen üzerimize düşen her hizmeti yapmaya çalıştığımızı bildiriyor, daha sağlıklı ve çağdaş bir ülke için tüm ilgilileri göreve çağırıyoruz.

Bayramınız Kutlu olsun.

Saygılarımızla…


AB VETERİNER HEKİM PLATFORMU                TOPLUM SAĞLIĞI ARAŞTIRMA VE
web: www.abveteriner.org                                      GELİŞTİRME MERKEZİ
                                                                                    web: www.toplumsagligi.org
 

 

http://www.haberortak.com




ÇOK OKUNAN 3 HABER
  • YORUMLAR
      Bu Yazı İçin Henüz Yorum Yapılmamış
    1 2 3 4
    Anketler
    Kurumsal
    E-Bülten Üyeliği
    Ad Soyad :
    Email :
    Firma Adı :
    » Enerji» Endüstriyel İletişim » Pano » Endüstriyel Yazılım
    » Kontrol Cihazları » Kontrol Sistemleri » Mekatronik » Sensör
    » Sürücü » Emniyet Çözümleri » Kontrolör » Makine
    » Makina Emniyeti » Pnömatik » Hidrolik » Motor
    » Elektrik » Barkod » Paslanmaz » Çelik
    » Demir » Vinç » Taşıma Üniteleri » Kaldırma Üniteleri
    » Demir Yolu » Konveyör » Robotlu Üretim » Robotik Otomasyon
    » İç Lojistik » Kaynak» Lazer Kesim » Yenilenebilir Enerji