1-GİRİŞ

Peki elimizde bu kadar esnek ve şekilden şekle girebilen bir yöntemler dizisi var ise başarısızlık nasıl gerçekleşiyor? Niçin insanlar Yalın Üretim ile veya diğer yöntemlerle ilgili uygulamalara başlıyor ve yarıda bırakıyor? Başarısız bir uygulama nasıl oluyor? Her uygulayıcı başarılı oluyor mu? Çevremizdeki pek çok firmada bu uygulamaları neden görme şansımız olmuyor? İşte bu konuyu kavramak için başarısızlık modellerini ve başarı için nelerin gerektiğini anlamak gerekir.

2-BAŞARI İÇİN GEREKENLER

2.1 Bilginin Önemi
Her konuda olduğu gibi başarmak için öncelikle bilgi gerekmektedir. Konuyla ilgili birkaç kaynaktan edinilmiş bilgi kesinlikle yeterli değildir. Uygulama düzeyinde pratik bilgiye sahip olmak gerekir. Bu da yetmez, Üretim Sistemi denilen bu “entegre sistemi” yönetebilecek bilgiye de sahip olunması gerekir.
Peki böyle bir projede başı çekecek kişinin nasıl bir bilgi düzeyine sahip olması gerekir?
Öncelikle uygulama düzeyinde bilgili bir kişi en azından dört veya beş uygulama yapmış kişidir.

Her uygulama baştan sonra 3-5 yıl arasında sürdüğü için, uzman dediğimiz kişinin, bu konu hakkında en az, 10 ile 25 yıl arasında bir deneyime sahip olması gerektiği, hemen aritmetik olarak hesap edilebilir. Bu kişinin çok şanslı olduğunu ve kendisini de yetiştirmek için, bu uygulamaları iç içe geçen projeler şeklinde yaptığını düşünerek, zamanı buna göre hesap edersek, en az 10-15 yıldır bu işi bu şekilde yapan kişi bu işte kendini yetiştirmiştir.

Yalın Üretim’in aslında 1940’lardan beri kademe kademe oluştuğunu ve 1970’lerde de yoğun olarak kullanılmaya başlandığını, dünyada tanınmasının ise çok uzun yıllar sonra gerçekleştiğini hatırlarsak, bu uzman kişinin kendisini neredeyse dünya ile aynı zamanda yetiştirmeye başladığını algılamamız gerekir.

Ülkemizde, okullarda Yalın Üretim’den bahsedilmesi çok da eski bir tarihe dayanmamaktadır.
Türkiye’de uzun zamandır faaliyet gösteren ve kendi ülkelerinde bulunan tesislerinde bu üretim şeklini uygulayan yabancı firmaların, ülkemizde bu sistemlerden bahsetmelerinden ve bu konu hakkında ihtisas yapmış personel yetiştirmelerinden beri çok da uzun zaman geçmemiştir.

Çoğu otomotiv fabrikası, başlangıçta sadece hat transferleri ile kurulmuştur. Hat transferleri ile çok uğraşmış bir kişi olarak, bu şekilde kurulan fabrikalarda, yukarıda bahsettiğimiz üretim yöntemlerine ait göstergelerin bir kısmını görme imkanı bulmakla beraber, bu firmalardaki ekiple görüştüğüm zaman onların aslında bu metodolojilerin ne için kullanıldığını bilmediklerini farkettim.

Çoğu zaman sadece U şeklinde bir hat görmek veya yer çizgilerinin çizilmiş olması, o noktada üretim sistemlerinin anlaşıldığı ve uygulandığı manasına gelmemektedir. Hat veya fabrika, o şekilde transfer edilmiştir ve çalışma da yerli ekibe bu şekilde öğretilmiş olabilir.

Ayrıca kişinin, herhangi bir firmada üretim sistemi faaliyetlerine atanması ve başarılı olması için, onun üretim yönetimini ve üretimin yapıtaşını oluşturan konuları çok iyi bilmesi istenir ve de gerekir. Genellikle yabancı firmalar, kendi içlerinde yetiştirdikleri, en az 10 yıllık deneyime sahip, Üretim Şefleri’ni ya da Müdürleri’ni bu konuya atamakta ve genellikle Japon kökenli enstitülerde eğitime göndererek bu çalışmalara başlamaktadırlar. Bu kişiler, kendi tesislerinde Üretim Sistemi çalışmasına başlamakta ve ihtisaslarının üzerine uygulama deneyimlerini koyarak zaman içinde ustalaşmaktadırlar. Bu kişilerin bile, bir başka firmada başarılı bir uygulama başlatabileceklerinin garantisi yoktur.

Yabancı gruplarda yeni yetişmiş kişilerin desteklenmesi amacıyla merkez, daha önce bu konu üzerinde yetiştirilmiş, ve çok sayıda uygulama yapmış, eski yöneticileri, eğitim amaçlı veya denetim (audit) amaçlı göndererek, yeni yetişen kişilere bir nevi rehberlik ya da danışmanlık sağlar, ve onları sürekli olarak kontrol eder. Yukarıda bahsettiğimiz yetkinlik formasyonuna sahip yöneticiler tarafından da firma içindeki ilk eğitimler verilebilir ve Metod Bölümü ve/veya Firma Üretim Sistemi Bölümü oluşturulabilir. Ayrıca bu kişiler, Fabrika Müdürü ile veya Pilot (Üretim Sistemi Projesi’nin başında bulunan ve ilgili politikaların yayınımından sorumlu kişi) ile sürekli iletişim halindedir. 

Burada belirtilen yetkili kişiler, daha sonra da, pilotun tesisine gelerek, bu uygulamaları kontrol edebilirler veya Üretim Sistemi Denetimi için hazırlanmış resmi bir kitapçık kullanarak, ilgili firmayı belirli aralıklarla denetleyebilirler.

Projeyi yurtdışından takip eden kişiler, gerektiği zaman Pilot’u yurtdışına, bu uygulamaların yapıldığı tesislere çağırarak, ona “En İyi Uygulamalar (Best Practices)” diye tabir edebileceğimiz örnekleri göstererek gelişimine katkıda bulunurlar.

Gördüğümüz gibi, Üretim Sistemi’nin başarılı bir şekilde oturtulabilmesi için gereken bilgi düzeyi ve emek oldukça yüksektir ve bu bilgiler çok uzun zamanda elde edilebilir. Ayrıca herkes uzun bir zaman periyodu içinde dahi, bu bilgilerle tanışma şansını yakalamayabilir. Başarılı bir uygulamacının aşağıdaki konulardan anlaması gerekir:

*Temel Endüstri ve/veya Makine Mühendisliği bilgileri,
*Temel ekipman ve tesis/fabrika bileşenleri bilgisi, üretim hatlarının yapısını bilmesi gerekir,
*Metod Etüdü konusunda uzmanlık,
*Kaizen mantığını kavramış olmalı,
*Gerekli eğitimleri verebilmeli,
*Üretim Yönetimi konusunda uzmanlık,
*Üretim Planlaması konusunda temel bilgi,
*Bakım Yönetimi konusunda detaylı bilgi,

*Fabrika yerleşim çalışmaları (lay-out) konularında uzmanlık,
*Üst Yönetim, Proje Ekibi, operatörler ve muhtelif departmanlar arasındaki iletişimi etkin bir şekilde kurabilmeli ve eğitici yönü olmalıdır,
*Temel Proje Yönetimi bilgisi,
*Zaman Etüdü konusunda uzmanlık,
*Temel ERP bilgisi ve ürün reçetelendirme ve ürün ağacı konularına (Bill Of  Materials-BOM) konularına hakimiyet,
*Makinaların çalışma prensiplerini bilmesi gerekir; pnömatik, hidrolik ve mekanik ekipmanlar hakkında detaylı bilgiye sahip olmalı,
*Robotik, mekatronik ve otomasyon konularında temel bilgi,
*Fikstürler hakkında detaylı bilgi, kalıplar hakkında makul düzeyde bilgi,
*Mekanik ve teknik resim bilgisi,
*Verimlilik konusunda uzmanlık,
*Takım çalışmasına yatkınlık ve analitik olma becerisi,
* Toplam Kalite Konusu’na, kalite yöntemlerine, problem çözme takımlarına
    (Jidoka, Balık Kılçığı vs.), hakimiyet.

*Tabi ki Yalın Üretim’in veya Firma Üretim Sistemi’nin, temel metodolojileri (PDA, VSM (Value Stream Mapping), Kaizen, SMED, 5S, Poka Yoke, Hat Dengeleme, Hücre Üretimi, Şantiyelerin oluşturulması ve yönetilmesi vs.)  konusunda uzmanlık.

Yurtdışındaki şirketlerin, zaman zaman özellikle Kanban için, sadece ilgili takımın hizmetini veren firmalardan yardım aldıkları da görülmektedir.

*Projeye, finansal bakış açısından bakabilme, gereken yatırımları hesap edebilme, Üst Yönetim’e sunabilme ve takip edebilme. 
 
Görüldüğü gibi, burada profili çizilen şahıs; endüstri, makine, otomasyon, robotik mühendisliği disiplinleri arasında bir yerde bulunmaktadır. Bu profil, Koç veya Pilot için kullanılabilir. Koç’un, çok yetkin olması durumunda, Pilot bu konular hakkında, sadece gereken bilgilerle donatılarak, Koç’un denetiminde projeyi yürütecek temel Endüstri veya Makine Mühendisliği bilgileriyle donatılmış bir kişi olarak da seçilebilir. 
  
Yukarıdaki bilgilere sahip olmayan ve bunlar arasında geçiş yapamayan, bir kişinin, eline sadece kronometreyi alıp ölçüm yaparak başarılı olması mümkün değildir.

Bu işe ilk başladığımız yıllarda ve sonrasında çeşitli dostlarımızın üretim tesislerini ziyaret ettiğimizde, onların içler acısı hallerini görünce, kendilerine çözüm olarak Üretim Sistemi faaliyetlerinin faydalarını anlattık ve hatta bu konuda zorlayıcı olmak adına, ücretsiz olarak yardım önerdik. Fakat gördük ki, insanlar bu faaliyetler hakkında yardım almakta dahi tereddüt ediyorlar. Bilgi eksiklikleri o kadar fazla ki, sanki kendilerinde yeni bir ilaç denenmek istermiş gibi davranıyorlar. Bu konudaki saplantıları o kadar yoğun ki, aynı sıkıntıları her gün çekmeye katlanabiliyorlar, aynı maliyetlere göğüs geriyorlar ancak yine de kaderlerini değiştirecek bir adım atmıyorlar, hatta bu konuda bilgilendirilmeye bile tahammülleri yok. Bilginin önemini inkar eden ve bilgiye ulaşmak için gereken maliyetleri ödemeyi reddeden herkes bu yolda doğal olarak başarısız olacaktır.

SONUÇ:
Bu yazımda Yalın Üretim’in ya da daha geniş bakış açısıyla Firma Üretim Sistemi’nin uygulanması sırasında bizi başarıya götürecek formüllerin ve olası hataların bir kısmından bahsettim. Bu ay bu yazının 1. Bölümünü yayınladık. Birinci Bölüm’de “Bilginin Önemi” üzerinde durduk. Bilginin nasıl kazanıldığını ve kimlerde bulunabileceğini izah etmeye çalıştık. Bu süreçte en tehlikeli kişiler “bilgisi olmadan fikir sahibi insanlardır” ki bunlar çoğu zaman “durumdan vazife çıkartarak” projenin ilerlemesine mani olurlar. Yönetim’in davranış şekili, seçilen Koç’un ve Pilot’un özellikleri, Yönetim’in Koç’a olan desteği başarıya ulaşmak için gereken en önemli hususlardır. Bu yoldaki en büyük düşman ise tereddüttür. Yazımızın ikinci bölümünde bu hususlardan bahsedeceğiz.

Tüm pazarlama haberleri için -tıklayın-

Son dakika haberleri için -tıklayın-