Yangın güvenliği konusunda asıl meselenin, olayı itfaiyelik olmadan önce bertaraf etmek olduğunu vurgulayan Gökhan Aktaş, her projenin kendi gereksinimleri ve bütçesi olduğunu, bu yüzden binanın hangi amaçla kullanılacağı ve yangın risklerinin doğru bir şekilde belirlenmesi gerektiğine dikkat çekti.

23 yıllık tecrübe, mühendislik eğitimi, TÜYAK yönetimi, uluslar arası firmaların temsilciliği, birçok önemli proje... Yangın güvenlik sektörünün duayeni sayılabilecek, Gökhan Aktaş ile bilgi ve tecrübelerini paylaştığı keyifli bir sohbet gerçekleştirdik.

Gökhan Bey sizi ve firmanızı tanıyarak başlayabilir miyiz?
Elektrik mühendisiyim, 23 yıldır yangın güvenliği sektöründeyim, aynı zamanda Türkiye Yangından Korunma Derneği ( TÜYAK ) yönetim kurulu üyesiyim. Ortağım Yasin Özel Beyle birlikte altı yıl önce Protek Mühendislik firmasını kurduk ve devam etmekteyiz. Ağırlıklı olarak yangın algılama ve söndürme sistemleri konusunda faaliyet gösteriyoruz. Yangın korunumu farklı disiplinleri içeriyor, biz de aynı zamanda slogan olarak da kullandığımız hem elektrik, hem mekanik hem de inşaat alanlarında, ürün temini, projelendirme ve uygulama başlıklarında hizmet veriyoruz. Elektrik-Elektronik konusunda yangın algılama ve ihbar sistemleri, mekanik konusunda otomatik yangın söndürme sistemleri, inşaat konusunda da pasif yangın korunma sistemleri ( yangın perdeleri ve durdurucuları ) çözümlerini müşterilerimize sunuyoruz. Yapılanmamızı bu doğrultuda gerçekleştirdik. Kadromuzda ağırlığı elektrik olmak üzere yedi mühendis bulunmakta.

Bahsettiğimiz bu üç alanda da başarılı olabilmenin en önemli koşulu ulusal ve uluslar arası standart ve yönetmelikleri, yeni teknolojileri takip etmekten geçiyor. Bu da sadece yönetmeliği alıp okumakla değil, içinde anlatılanları bilmek ve uygulamada nasıl yapılacağını kavrayabilmekle mümkün olacaktır. Mühendis kadromuz bu noktada en önemli avantajımız. Elbette hepsini yapabilmek tecrübe ve iyi bir ekip çalışmasını gerektiriyor.

ÇOK PROJE YERİNE, NİTELİKLİ PROJE

Yaptıklarınız arasında ne tür projeler var?
Çok fazla proje yapmak yerine uluslar arası standartlara uygun önemli işler yapmayı hedefliyoruz. Alışveriş merkezleri, ulaştırma projeleri ( metro, tramvay ve havaalanı ), kısmen konut ve inşaat yatırımlarında yer alıyoruz. Örnekler vermek gerekirse, İstanbul Çağlayan’da inşaatı devam eden Adalet Sarayı’ın otomatik yangın perdelerini biz yapıyoruz, Edirnekapı-Sultançiftliği tramvay hattının yangınla ilgili tüm elektrik, mekanik ve inşaat işlerini başarıyla bitirdik. 

İYİ PARTNER, SORUNLARI AZALTIR

İnşaat projelerindeki taşeronluk uygulamalarında sıkıntılar yaşanıyor mu?
Evet, özellikle montaj aşamasında çeşitli sıkıntılar yaşanıyor. Birçok projede bizim de dâhil olacağımız yangın ve güvenlik işleri elektrik işleri içinde ihale edilmekte, ihaleyi alan firma tarafından da alt yüklenicilere verilmektedir. Yani bizim yaptığımız işleri örnek alacak olursak, inşa edilen binanın elektrik tesisatı işleri yapıldıktan sonra biz devreye giriyoruz. Mesela tesisatımızı monte etmek için gittiğimizde uygun kablolama yapılmadığını, mimari anlamda bazı hataların yapıldığını görüyoruz. Bu da işlerimizin aksamasına, verilen sürelere uyulamamasına, fazladan maliyetlere girilmesine, bazı bölümlerin yeniden yapılmasına varan bir dizi soruna yol açabiliyor. İyi partner olabileceğimiz firmalarla birlikte çalışmak ve bunu sürekli yapıyor olmak yaşanacak sorunları en az seviyeye indirme de çok faydalı oluyor. Ayrıca firma olarak çok dikkat ettiğimiz bir konu da yapılan tüm çalışmaları düzenlediğimiz bir form aracılığı ile iş yaptığımız firmalarla karşılıklı belgelendirmemiz.  

SADECE BÜYÜK PROJELERDE AYRI İHALE EDİLİYOR

Sizce zayıf akım tesisat işleri, ayrı bir alan olarak ihale edilebilir mi, edilmeli mi?
Elbette ki edilebilir hatta ediliyor da. Özellikle büyük endüstriyel işlerde ayrı projelendirme ve ihaleler yapılıyor. En son metro ihalesi buna örnek verilebilir, yangın güvenlik sistemleri elektrik işlerinden ayrı olarak ihale edildi. Büyük fabrika ve enerji santrali yatırımlarında ayrı proje ve ihalelere sıkça rastlamaktayız. Ancak alışveriş merkezi ve konut projelerinde ayırmak çok zor. Aynı kablo tavasını, aynı boru sistemini, boşlukları kullanmanız gerektiğinden birlikte hareket etme zorunluluğu ortaya çıkıyor. Bu yüzden bizim düzenli olarak çalıştığımız, çözüm ortağı olarak nitelendirebileceğiniz partner firmalarımız var.

Tecrübeleriniz ışığında iyi bir yangın güvenlik sisteminde bulunması gereken özellikleri anlatabilir misiniz?
Doğru bir projenin ortaya çıkması için öncelikle yatırımcının yapacağı işle ilgili planlarını ve bütçelendirmesini çok iyi hazırlaması gereklidir. Yapılan bina hangi amaçlarla kullanılacak, yangın ve diğer güvenlik riskleri nelerdir, olay senaryosunda nasıl hareket edilecek gibi temel sorular sorulduktan sonra bunlara uygun mekanik ve elektrik projeleri mimari grup tarafından çizilmelidir. Tasarım aşamasının ikinci bölümünde olay sırasında insanların olduğu yerlerde, zarar görmeden hızlı tahliyeye yönelik, olmadığı yerlerde mülkün ve içinde olanların en az zararla söndürmeye yönelik planlar yapılmalıdır. Eğer binada revizyon yapılmış ve kullanım amacı değişmiş ise buna yönelik düzenlemelerin de hayata geçmesi gerekmektedir. Örneğin depo olarak inşa edilen ve ona göre yangın sistemi uygulanan bir yapı, daha sonra üretim yapılacak şekilde yenileniyorsa, mevcut yangın sistemi de yeni duruma uygun hale getirilmelidir. İyi bir sistemin yangın oluşumunu engellemek, mümkün olan en hızlı şekilde algılama ve ihbar yapmak, söndürme aşamasında binaya ve malzemelere en az zarar verecek şekilde davranmak üzerine kurulu olması en idealidir.
Her projenin kendi gereksinimlerine ve bütçesine göre kullanılacak ekipman değişkenlik gösterebilir. Bazen çok büyük paralar harcayarak sistemler kurarken, bazen de sadece pilli bir dedektör ihtiyacı karşılayabilir. Bu yüzden en başta da söylediğim gibi bina ve sistemin hangi amaca hizmet edeceğine karar verildikten sonra projeye başlanmalıdır.

“YÖNETMELİK ÇOK ÖNEMLİ GELİŞMELER SAĞLADI”
Ülkemizin yangın güvenliği konusundaki bilinç düzeyi ve konuya yaklaşımı değerlendirir misiniz?
Bilinç düzeyinde, ülkemizde özellikle şehirleşmenin artmasıyla birlikte belirgin bir yükselme olduğunu söyleyebilirim. Yirmi yıl öncesine göre çok farklı bir noktadayız ve her geçen gün gelişerek devam ediyor. 2002 yılında çıkan yönetmelik ise yangın güvenliği konusunda yapılan çalışmaların çok daha hızlı ilerlemesine yol açtı. Çünkü yeni bir bina yapmak istediğinizde, artık projenizde yangın güvenliği sistemi yer almak zorunda. Bizler gibi yıllardır sektörde çalışıp, tecrübe kazananların sayısı arttıkça, eğitim seviyemiz yükseldikçe, yasal zorunluluklar getirildikçe yangın güvenliği bilinci de yükselmeye devam edecektir.

Gördüğüm ve bildiğim kadarı ile diğer ülkelerde de bu durum benzer şekilde gelişmiştir. Öncelikle yasal olarak bazı zorunluluklar getirilmekte, sektör ve meslek örgütleri aracılığı ile bilinçlendirme ve eğitim çalışmaları gerçekleşmekte, bunların tümünün bir araya gelmesi ile bilinç seviyesi yükselmektedir.

“TÜYAK’ IN ÇALIŞMALARI ÇOK DEĞERLİ”

Ayrıca üyesi olduğumuz ve yönetim kurulunda yer aldığım TÜYAK’ın çalışmalarına vurgu yapmadan olmaz diye düşünüyorum. Hem dernek hem de vakıf olarak TÜYAK, yangın güvenliği konusunda yaptığı değerli eğitim çalışmaları ile tüm halkımıza ve sektöre hizmet vermektedir. Çok değerli üyelerimiz, akademisyenler ve sektör temsilcilerinin gayretleri ile daha iyi noktalara geleceğimize inanıyorum.

Bundan on yıl önce bir otel yatırımcısı, yangın güvenlik sistemi kurmalı mıyım diye sorarken, şimdi yasal zorunluluklar nedeniyle ve uluslar arası alanda kabul görebilmesi için nasıl bir yangın güvenlik sistemi kurmalıyım diye soruyor. Bu örneği vermişken, yangın güvenlik sektörünün gelişmesinde turizm alanında yaşanan ilerlemenin çok büyük katkısı olduğunu belirtmek isterim. Özellikle yurtdışı otel ve turizm işletmelerinin ülkemizde yatırım yapması, diğer ülkelerde kullanılan sistemleri ülkemizdeki yatırımlarında da talep etmeleri sektörümüzün gelişmesi ve uluslar arası standartlara entegrasyonunda çok önemli bir adım olmuştur.
Avrupa Birliği ile yapılan gümrük birliği sonucunda bazı ithalat maliyetlerinde yaşanan düşüş, teşvik kapsamına alınan bazı giderler, vergi muafiyetleri, ürünlere ve hizmetlere erişimin kolaylaşması da bilinçlenme konusunda katkıları olan noktalardır.

DÜZENLİ BAKIMLARIN YAPILMASI HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR
Toplu olarak bulunulan mekânlarda, yangın güvenlik önlemlerini nasıl görüyorsunuz? Alışveriş merkezleri, okullar, hastaneler, ibadethaneler vb.
Özel sektörü ilgilendiren alışveriş merkezleri, toplu konutlar vb. yerlerde inşaat aşamasında ( özellikle yönetmelik çıktıktan sonra yapılanlarda ) yangın güvenlik sistemlerine yeterli önem veriliyor. Oralardaki en önemli soru düzenli bakımlarının yapılarak, sistemlerin sürekli çalışır halde bulunmalarının sağlanıp sağlanamadığı. Maalesef bazı işletmelerin bunu yeterince yerine getirmediğini yaşayarak görmekteyiz.

Aslına bakarsanız yönetmeliğimizde bununla ilgili çok önemli bölümler var. Sanırım bir yanılsama sonucu yangın güvenlik sistemleri, inşaat sırasında yapılıp sonlandırılan bir iş olarak görülüyor. Yönetmelikte de çok net bir şekilde ifade edildiği gibi binanın işletmecisine de önemli görevler düşmektedir. En basit örnek yangın tüplerinin kontrol edilmesini verebiliriz. Bu tüpler belirli aralıklarla yeniden doldurulmalıdır. Ya da algılama sistemlerinin doğru bir şekilde çalıştığının denetlenmesi işlemi gibi.

2002 ÖNCESİ BİNALARDA YANGIN GÜVENLİK SİSTEMLERİ YETERSİZ

Kültür merkezleri, tiyatro ve sinema salonları, toplu konutlar, apartmanlar gibi yerlerde yönetmelik sonrası yapılan binalarda yangın güvenlik sistemlerinin (eksiksiz olmasa da) var olduğunu biliyoruz. Bundan önce yapılan binalarda maalesef durum çok kötü, neredeyse hiçbir sistem yok diyebiliriz. Bilinçli birçok yatırımcı bile, mimari ve fiziki zorluklar, maliyet baskıları gibi nedenlerle eski binalarına bu sistemleri ekleyemiyor.
Okul ve hastanelerde benzer şekilde yeni projelerde oldukça önem verildiğini görüyoruz. Özellikle Bursa’da yaşanan üzücü hastane yangınından sonra Sağlık Bakanlığı’nın hastanelerdeki önlemler konusunda daha titiz davrandığını, hatta ayrı bir yönetmelikle bunu kontrol ettiklerini biliyoruz. Eski okullarımızda durum hiç de iyi görünmüyor, çok basit önlemler alınmış olduğunu gözlemliyoruz. İbadethanelerde ise bugüne kadar herhangi bir önlem alındığını ben şahsen bilmiyorum. Sadece tarihi öneme sahip eserlerde kısmi koruma sistemleri var, o da fiziki şartlar izin verdiği ölçüde.

“PİLLİ DEDEKTÖR BİLE BİNLERCE HAYAT KURTARIYOR”

Çok küçük maliyetlerin önemli faydalar sağladığı alanlar var mı?
Evet, çok doğru bir noktaya değindiniz. Modern ülkelerin birçoğunda özellikle yangın algılama sistemleri zorunlu hale getirilmiş durumda. Hatta Londra’ da itfaiye teşkilatının duman dedektörleri ile ilgili televizyona reklam verdiğini bizzat gördüm. Evlerde kullanılan basit ( ama kaliteli olmalı) pilli bir duman-gaz dedektörünün her yıl binlerce hayat kurtardığına dair resmi istatistikler batılı ülkelerde yayınlanıyor. Çok küçük bir yangın tüpünün mal ve can kaybına nasıl engel olabileceği herkesin kabul edebileceği bir gerçektir. Aynı şekilde satışını ve kurulumunu yaptığımız yangın perdesi, özellikle büyük çaplı binalarda, yangının büyümesinin ve maddi zararın önlenmesi açısından çok faydalı bir üründür.
Yangında asıl önemli konu, olayın itfaiyelik olmadan önce bertaraf edilmesidir. Olay itfaiyeye intikal edecek noktaya geldiyse, zaten yapılabilecek çok fazla bir şey kalmamış demektir. Az önce anlattığım basit ürün ve önlemler yangın henüz başlangıç aşamasındayken müdahale imkanı sağladığı için çok çok önemlidir.

DİĞER RÖPORTAJLAR İÇİN  -TIKLAYIN-