Köhler Elk. Sayaçları San. ve Tic. A.Ş Teknik Müdürü Ari Torosoğlu: En büyük fark öztüketim farkıdır. Mekanik sayaçlar 13W gücündeyken elektronik sayaçlar 4W gücündedir. Mekanik sayaçların zaaflarından biri de kalibrasyonunun çok çabuk bozulabilmesidir. Bir fiziksel darbe sayacı yanlış ölçüm yapar hale getirebilir.

Elektronik sayaçlarla mekanik sayaçlarda yapılamayan farklı tarife uygulamalarının gerçekleştirilebileceğini belirten Köhler Elk. Sayaçları San. ve Tic. A.Ş Teknik Müdürü Ari Torosoğlu, “Elektronik sayaçların içinde gerçek zaman saati dediğimiz bir cihaz var. Bununla sayaçlar saatlere göre fiyatlandırma yapabiliyor. Örneğin bizim sayaçlarımızla enerji tükettiğiniz zamanı sekiz farklı dilime bölüp dört farklı tarife oluşturabilirsiniz” dedi. Sayın Torosoğlu ile KÖHLER’i ve sayaç çözümlerini konuştuk.

KÖHLER’in sayaç konusundaki faaliyetleri neler?
KÖHLER olarak dört tip sayaç üretiyoruz: Elektronik, mekanik, ön ödemeli ve haberleşmeli sayaçlar. Yeni aboneler için elektronik sayaç kullanmak bir zorunluluk. Ancak eski aboneler mekanik sayaç kullanmakta devam edebilirler. Bu nedenle mekanik sayaç üretmeye devam ediyoruz. Mekanik sayaçlarımızın bir kısmı da ihraç ediliyor. Ön ödemeli sayaçlar TEDAŞ tarafından izin verilen sayaç değil. Ancak yazlık siteler tek trafo ile TEDAŞ ile muhatap oluyorlar, site yönetimi de tahsilât zorluğu yaşamamak amacıyla içeride ön ödemeli tip kullanıyor. Haberleşme yeteneği olan sayaçlarımız haberleşmeyi kablolu veya kablosuz yapabilirler. Enerji bilgilerini buradan çekip aktarma yapıyor.

Smart grid için çift yönlü sayaç var mı programınızda?
Saydığım dört kategori ana üretim programımız. Bunun dışında da modellerimiz var. Örneğin sorduğunuz çift yönlü sayaçlar. Bu sayaçlar enerji üretimi yapan firmaların gerek duyduğu tür. Bizim şirketler grubumuz içinde rüzgâr enerjisini elektrik enerjisine dönüştürme konusunda faaliyet gösteren bir kuruluşumuz var. Orada kullanılıyor. Bütün enerji üreticileri çift yönlü sayaç kullanırlar. Normal TEDAŞ abonelerinde bir yönlü sayaçlar kullanılır.

TEDAŞ’ın farklı tarife uygulamaları yalnızca elektronik sayaç sahibi aboneler için değil mi?
Mekanik sayaçlarla farklı tarife uygulaması mümkün değil. Elektronik sayaçlarla bunu yapabiliyoruz. Elektronik sayaçların içinde gerçek zaman saati dediğimiz bir cihaz var. Bununla sayaçlar saatlere göre fiyatlandırma yapabiliyor. Örneğin bizim sayaçlarımızla enerji tükettiğiniz zamanı sekiz farklı dilime bölüp dört farklı tarife oluşturabilirsiniz. Ancak Türkiye’de üç farklı tarife var. Özellikle sanayide, gece vardiyası yapılan yerlerde farklı tarife uygulamasına dikkat etmek çok önemli. Dikkatsiz davranırsanız farklı tarife uygulamasından yarar yerine zarar görebilirsiniz. Şöyle açıklayayım:  17.00 – 22.00 arası enerji tüketiminin en pahalı olduğu dilimdir. Bu saatler arasında tüketiminiz yoğun ise farklı tarife sistemine geçmeyip tek tarifede kalmanız lehinize olur.

Mekanik sayaç ile elektronik sayaç arasında kullanım açısından ne gibi farklar var?
En büyük fark öztüketim farkıdır. Mekanik sayaçlar 13W gücündeyken elektronik sayaçlar 4W gücündedir.

Ülkedeki sayaç sayısı düşünüldüğünde bu bayağı yekûn tutan bir kayıp.
Evet. Sayaç başına 9W azımsanamayacak bir miktardır.

Mekanik sayaçların başka zayıflıkları var mı Ari bey?
Mekanik sayaçların zaaflarından biri de kalibrasyonunun çok çabuk bozulabilmesidir. Bir fiziksel darbe sayacı yanlış ölçüm yapar hale getirebilir. Tüm sayaçların 10 yılda bir kez kalibre edilmeleri zorunludur. Bize kalibrasyon için getirilen sayaçlardaki sapmaların %4-5 düzeyinde olduğunu görüyoruz. Normalde mekanik sayaçların %2, elektronik sayaçların da %1 tolerans sınırlarında çalışmaları gereklidir. Ancak bu hassasiyet mekanik tiplerde kolaylıkla bozuluyor. Bunun nedeni manyetik bileşenlerin sürtünme nedeniyle özelliğini kaybetmesidir. Mekanik sayaçlar eğimli monte edilirse de ölçme hassaslıkları kaybolabilir, eksik veya fazla ölçme yapabilirler.

Elektronik sayaçların üstünlüklerine örnek verir misiniz?
Elektronik sayaçlarda kaçak yapmak zordur. Her yarım saatte bir akım, gerilim ve yük değerleri kaydedilir. Sayacın içinde bulunan eeprom bu değerleri kaydeder. Üstelik bunu tarih bilgisi ile birlikte yapar. Burada yük profilini uzun yıllar boyunca saklamaya yetecek hafıza bulunmaktadır. Şimdi TEDAŞ görevlileri de bu konuda uzman hale geldiler. Bir sayaç bozulmuş ise bunun ne zaman olduğu en fazla yarım saatlik hata ile bilinebiliyor. Mekanik sayaçlarda böyle bir olanak yoktu.
Bazı tüketiciler mekanik sayaçları durdurarak, devrini yavaşlatarak hatta bir süre ters yönde bağlayarak düşük bedeller ödeme yapma fırsatları yaratırlardı. Elektronik sayaçlarda bunları yapmak mümkün değil herhalde.

Uzmanlık gerektiriyor. Yapılmaz değil, ancak kolay da değil. Biz bu tür girişimleri sonuçsuz bırakmak veya ortaya çıkarmak için çeşitli önlemler alıyoruz. Örneğin klemens kapağının ve üst kapağın her açılışı kayıt altına alınır. Bir TEDAŞ görevlisi sayacı okuduğunda yalnızca tüketim değerine değil bu bilgilere de ulaşır. 

Mekanik sayaçlara göre daha hızlı gelişen ürünler demek ki.
Mekanik sayaçlarda herhangi bir gelişme kaydedemiyoruz. Ancak elektronik sayaçlar sürekli gelişiyor. Kullanıcılar sayaçların zayıf noktalarını buldukça biz de o tarafları güçlendiriyoruz. Ancak elektronik sayaçların ömrü 10 yıldır. 10 yıl sonra elektronik sayacın değişmesi gerekir. Mekanik sayaçlar ise daha uzun ömürlüdür. Üstelik içlerindeki bazı parçalar değiştirilebilir. Oysa elektronik sayaçların display’leri, eeprom’ları, kondansatörleri değiştirilemez.

KÖHLER bu sayaçları bir lisans ile mi üretiyor?
Tamamen yerli tasarımdır. 2004 yılında yurtdışında bir partnerimiz vardı. Buraya parçalar gelirdi, biz de montaj yapardık. Ancak 2005 yılında o ilişki sona erdi. O tarihten bu yana kendi Ar-Ge projelerimiz ve tasarım çalışmalarımız ile yüzde yüz yerli ürün ile piyasadayız. Özellikle vurgulamak istediğim bir nokta var; KÖHLER’de çalışanlar da tasarımların iyileştirilmesi için çeşitli fikirler üretirler ve bunlar Ar-Ge departmanında dikkate alınarak hayata geçirilir.

Demek ki KÖHLER kolektif akıl üretiyor. Tebrik ederiz Ari bey.  Pazar nasıl?
Çok ciddi bir rekabet var. Ancak biz kalitemizden asla taviz vermiyoruz. Pazardaki ürünlere bakıyoruz, biz de o tür ürünler üretebiliriz, ama üretmiyoruz. Biliyorsunuz nem elektronik ürünlerin düşmanıdır. Biz piyasadaki contalama sistemlerini kullanarak sayaç maliyetini diğer firmaların yaptığı gibi düşürüp ihaleyi kazanabiliriz. Ancak sayaçların ömrü standartlarda belirtilen süreleri yakalayamaz. Biz yalnızca elektronikte değil elektronik sayaçların mekanik kısımlarında da çok titiz davranıyoruz. KÖHLER sayaçlarının birkaç yıl sonra tüketicilerin başına bela olmasına asla izin vermeyiz. Bir örnek vermek istiyorum; TSE “klemens ısınma testini 80 amperlik bir akım şiddeti ve 20’lik kablo ile yapın” der.  Piyasadaki pek çok sayaç markasında çok daha ince kablolar kullanılır. Bunu görmek hiç de zor değildir. KÖHLER her zaman standartlara uygun sayaçlar üretir. Hatta TSE standartlarının üstüne çıktığımız noktalar vardır.


DİĞER RÖPORTAJLAR İÇİN  -TIKLAYIN-